Nautiloidea
Nautiloidea vormen, in veel klassieke opvattingen over de indeling van het dierenrijk, een onderklasse van de Cephalopoda. De eerste vertegenwoordigers van de onderklasse zijn bekend uit het laat-Cambrium, bijna 500 Ma geleden. Er zijn ongeveer 2500 fossiele soorten bekend. De enige moderne vertegenwoordigers zijn de zes nautilussoorten, verdeeld over de twee geslachten Nautilus en Allonautilus in de familie Nautilidae.
Nautiloidea Fossiel voorkomen: laat-Cambrium tot recent | ||||||
---|---|---|---|---|---|---|
Nautilus pompilius | ||||||
Taxonomische indeling | ||||||
| ||||||
Onderklasse | ||||||
Nautiloidea Agassiz, 1847 | ||||||
![]() | ||||||
voorkomen van de diverse orden vanaf het laat-Cambrium | ||||||
Afbeeldingen Nautiloidea op ![]() | ||||||
Nautiloidea op ![]() | ||||||
(en) World Register of Marine Species[1] | ||||||
|
Beschrijving
Nautiloidea zijn mariene inktvissen met een langgerekte of opgerolde, buisvormige schelp die door middel van septa (tussenwanden) verdeeld is in kamers. Het dier woont in de laatste kamer. De overige kamers zijn door middel van een siphunculus met elkaar en met het dier verbonden. Het gekamerde schelpdeel wordt wel de phragmocoon genoemd. De kop van de Nautiloidea draagt ogen en tentakels. Ze bewegen zich voort door een waterstraal onder druk uit hun mantelholte te persen.
Taxonomie
In de meeste klassieke opvattingen over de indeling van het dierenrijk, werd de klasse Cephalopoda verdeeld in drie onderklassen: Nautiloidea, Ammonoidea (ammonieten) en Coleoidea (o.a. belemnieten, pijlinktvissen, zeekatten en octopussen). Volgens modernere inzichten stammen zowel de Ammonoidea als de Coleoidea af van (een deel van) de Nautiloidea, die in dat geval een parafyletische groep vormen.
De orden die samen de Nautiloidea vormen zijn:
- †Plectronocerida
- †Ellesmerocerida
- †Actinocerida
- †Pseudorthocerida
- †Ascocerida
- †Endocerida
- †Tarphycerida
- †Oncocerida
- †Discosorida
- Nautilida
- †Orthocerida
- †Lituitida
- †Bactritida
De laatste drie hiervan worden, samen met de Ammonoidea en de Coleoidea nu in de clade Neocephalopoda geplaatst.[2] In engere opvatting worden de Nautiloidea ook wel beschouwd als de groep die bestaat uit de volgende orden:
- †Tarphycerida
- †Oncocerida
- Nautilida
Deze zouden samen wel een monofyletische groep vormen.
Bronnen, noten en/of referenties
Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Nautiloidea op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar. |